Oncologische voetverzorging Print E-mail

Oncologisch voetzorgverlener

Een oncologisch voetzorgverlener (OVV) verleent voetzorg aan kankerpatiënten. Een OVV is opgeleid om voeten te screenen, bijwerkingen van behandelingen te herkennen, de voeten te verzorgen - mits de situatie dat toelaat - en hierover te communiceren met het oncologisch behandelteam. Een OVV kan ook preventieve maatregelen nemen om eventuele klachten te voorkomen.

Het doel van oncologische voetzorg is de veiligheid en de gezondheid van de kankerpatiënt te ondersteunen. Deze voetzorg wordt altijd verleend in afstemming met het behandelteam.

De behandeling van kanker

Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de voeten. De behandeling kan ook leiden tot zenuwbeschadigingen, waardoor mobiliteit kan worden aangetast.

Ook kan de lichamelijke weerstand in een bepaalde periode van de behandeling laag zijn. Niet alleen voor het oncologisch behandelteam maar ook voor andere zorgverleners is het van belang te weten wanneer zo’n periode zich voordoet, omdat bepaalde handelingen dan niet verricht mogen worden.

Het oncologisch behandelteam bestaat naast een medisch specialist, meestal een oncoloog, ook uit verpleegkundig specialisten, oncologieverpleeg- kundigen en psychosociaal zorgverleners. Goede communicatie en aandacht voor de kwaliteit van leven is van groot belang, zowel in gesprek met de patiënt, als binnen het team, en met ondersteunende zorgverleners.

Voor het behandelteam is het belangrijk te weten dat zij kankerpatiënten met voetproblemen veilig kunnen verwijzen naar een OVV.

De specialisatie OVV is mede gestart naar aanleiding van een onderzoek dat in 2013 is gehouden onder 8.000 voetzorgverleners in Nederland. Van hen heeft 80% aangegeven dat er vaak mensen in de praktijk komen die actief voor kanker worden behandeld. Deze voetzorgverleners hebben ook aangegeven onvoldoende kennis te hebben van kanker, de behandelingen en de bijwerkingen ervan. Daardoor kunnen zij veilige voetzorgverlening niet garanderen.

Opleiding en ervaring

Een OVV is opgeleid om de voeten te behandelen van mensen die kanker hebben, een behandeling ondergaan, kanker hebben overleefd of palliatieve zorg krijgen. Een OVV heeft een opleiding gevolgd van vijf theoriedagen en vijf praktijkdagen. De praktijk bestaat uit stages op een oncologieafdeling van een ziekenhuis, een inloophuis voor kankerpatiënten en een hospice. Voetzorgtrajecten bij kankerpatiënten worden alleen ingezet met toestemming van de behandelend specialist. Een OVV is een ervaren voetzorgprofessional met minimaal vijf jaar praktijkervaring.

Intakegesprek

De eerste afspraak bij een OVV is een intakegesprek. De patiënt vult een korte vragenlijst in, onder meer over de klachten, het ziekteverleden, eventuele medicatie en orthopedische hulpmiddelen. Als iemand actief wordt behandeld voor kanker, overlegt een OVV altijd eerst met de behandelend specialist voordat een voetzorgbehandeling wordt ingezet.

Signaalfunctie

De huid en de nagels hebben een belangrijke signaalfunctie. Veranderingen kunnen een indicatie zijn voor verwijzing naar het oncologisch behandelteam. Een OVV kan hierin een belangrijke rol vervullen.

Screening

Voordat een kankerpatiënt behandeld wordt, kan een OVV de voeten screenen. Bij dit onderzoek worden de voeten gecontroleerd op aanwezigheid van huid- en voetproblemen. Eventuele waarnemingen kunnen belangrijk zijn voor de behandeling. Het is zaak de voeten in optimale conditie te brengen - en te houden - gedurende de behandeling en daarna.

Hand- en voetsyndroom

Een veelvoorkomende bijwerking van chemotherapie is het hand- en voetsyndroom. Mogelijke klachten zijn: blaren, infecties, jeuk, pijn of gevoeligheid, roodheid, een schilferende of vervellende huid of zwelling aan beide voeten tegelijkertijd. Als deze klachten optreden, is het noodzakelijk dat de patiënt de behandelend specialist hiervan op de hoogte brengt.

OVV-behandeling

Een OVV-behandeling kan bestaan uit: het verwijderen van pathologisch eelt, het dunner frezen van verdikte nagels, het reguleren van ingegroeide nagels en het repareren van gespleten nagels. Het geven van een ontspannende voet- en onderbeenmassage is ook mogelijk. Er wordt een speciale massagetechniek toegepast zonder enige vorm van druk. Een OVV weet wanneer deze massage wel en niet toegepast mag worden. Bij sommige vormen van kanker of bijwerkingen als gevolg van de behandeling, is elke vorm van massage contra-geïndiceerd.

Communicatie

Iemand bij wie kanker is geconstateerd, heeft vaak slecht nieuws te verwerken gekregen. Een OVV kan op een professionele omgaan met de emoties die hieruit voortkomen. Als een kankerpatiënt iets wil delen, dan staat een OVV daarvoor open en weet hier op een professionele manier mee om te gaan. Uiteraard is dit een vertrouwelijk gesprek.

Oncologisch Voetzorgverlener (OVV)

De behandeling door een OVV vindt altijd plaats in overleg met een medisch specialist of oncologieverpleegkundige. Als de kankerpatiënt door het ziekenhuis of huisarts naar de OVV wordt doorverwezen, krijgt hij een verwijsbrief mee. De OVV koppelt het zorgtraject terug naar de verwijzer.

Bent u kankerpatiënt, dan is het van belang dat u aan een OVV meldt of u onder behandeling bent. Meld wanneer de laatste chemokuur of bestraling heeft plaatsgevonden en wie uw oncologisch behandelaar en huisarts zijn. Een kankerpatiënt mag namelijk niet zonder meer een voetzorgtraject ondergaan. Een OVV kan overleg plegen met uw medisch specialist.